پژوهش و فناوری

مسير تحولات تكنولوژي در دهه هاي اخير آن اندازه سريع بوده كه بسياري از كشورها و مؤسسات را از گردونه رقابت خارج ساخته و شكاف تكنولوژيك ميان كشورهاي پيشرو و توسعه نيافته را چندين برابر نموده است. كشورها و مؤسسات پيشرو بر اين باورند كه توانايي حركت همگام با ديگران و پيشي گرفتن از آْنها در گرو مهارت هاي نوآوري است و بزرگترين منبع اين نوآوري ها، فعاليت هاي تحقيق و توسعه به شمار مي آيد. كلي ترين اهداف تحقيق و توسعه مؤسسات و سازمان ها در راستاي افزايش سودآوري از طريق بهسازي و نوآوري در توليد، حفظ و افزايش سهم سازمان در بازار محصول بر اساس استراتژي رقابت است. برخي از اهداف ويژه اي كه دستيابي به هدف فوق را ميسر مي سازد به شرح زير است:

• • رفع مشكلات توليد • بهبود كيفيت محصولات و بسته بندي آنها • كاهش هزينه هاي توليد • كم كردن ضايعات،بكارگيري و مصرف مجدد آنها • استفاده از مواد و قطعات داخلي • ساده تر كردن فرآيند توليد • ايجاد و توسعه محصولات و فرآيندهاي جديد • كاربردي كردن و به توليد رساندن نتايج فعاليت هاي تحقيقاتي

• افزايش بهره وري و كارايي محصول و روش هاي توليد -
• بهبود كيفيت محصولات و بسته بندي آنها-
• كاهش هزينه هاي توليد-
• كم كردن ضايعات،بكارگيري و مصرف مجدد آنها -
• استفاده از مواد و قطعات داخلي -
• ساده تر كردن فرآيند توليد -
• ايجاد و توسعه محصولات و فرآيندهاي جديد -
• كاربردي كردن و به توليد رساندن نتايج فعاليت هاي تحقيقاتي -

امروزه كشورهاي پيشرفته كه قدم هاي اساسي در توسعه برداشته اند و به تكنولوژي هاي نوين دست يافته اند، اين باور را پذيرفته اند كه توانايي حركت همگام با ديگران و پيشي گرفتن از آنها در گرو مهارت هاي نوآوري است. به همين دليل جهت گيري اين كشورها تأسيس نهادهاي تحقيق و توسعه و سرمايه گذاري در فعاليت هاي تحقيقاتي است. در اين كشورها سرميه گذاري هاي تحقيقاتي به اندازه سرمايه گذاري مستقيم در صنايع مهم دانسته شده و اين امر به عنوان عامل مهم صنعتي شدن قلمداد مي شود. در واقع اهميت سرمايه گذاري در امر تحقيق و توسعه در كشورهاي پيشرفته صنعتي امري مسلم و بديهي فرض مي گردد. علي رغم سرمايه گذاري هاي عظيم در تحقيق و توسعه در پهنه جهاني، درآمد و نتايج به دست آمده، بسيار بيشتر از مخارجي است كه صرف آن گرديده است. آقاي " رابرت فراش" از كمپاني جنرال موتورز معتقد است كه" هرساله نتيجه چند تحقيق موفق خرج كليه تحقيقات را مي پردازد". نيل رسلر مديرعامل يكي از شركت هاي فورد، سومين شركت هزينه كننده در تحقيق و توسعه، ميگويد:"يك دلار هزينه برنامه ريزي تحقيق و توسعه برابر است با ده تا صد دلار بازدهي".

اين تصور كه كشورهاي در حال رشد به تحقيق و توسعه نيازي ندارند و مي توانند به وارد كردن تكنولوژي از كشورهاي پيشرفته بسنده كنند، تصوري بي اساس است. تا به حال در اين كشورها تمايل به خريد تكنولوژي براي دستيابي به تكنولوژي مورد نياز، به دلايلي كافي به نظر مي رسيد. اما با تحولات عصر ارتباطات و انباشتگي تكنولوژي، ديگر براي شركت هاي خريدار انتقال ناآگاهانه تكنولوژي به صرفه نخواهد بود، زيرا زماني فرآيند كسب تكنولوژي خارجي با موفقيت به پايان مي رسد كه از طريق جذب آن، قابل توليد مجدد باشد و به اصطلاح بومي شود. به وسيله تحقيق و توسعه و سرمايه گذاري در آن، تكنولوژي هاي انتقال يافته تعديل، اصلاح، بهسازي و بومي مي شوند به گونه اي كه خود مولد تكنولوژي هاي جديد مي گردند. بنابراين براي شركت ها و كارخانه هاي كشورهاي در حال رشد و از جمله كشور ما كه هدف كمال يافتن و باقي ماندن در عرصه بازار داخلي و خارجي را دنبال مي نمايند، بهره گيري از اين نتايج ضروري است:

تحقيق و توسعه شرط لازم گزينش درست، جذب مؤثر و بكار گيري ثمربخش تكنولوژي خارجي است. تحقيق و توسعه داخلي، پيش شرط لازم جهت گزينش نوع تكنولوژي در زمينه هاي مختلف صنعتي و نيز ميزان سرمايه گذاري در هر مورد است. فعاليت هاي تحقيق و توسعه اي در افزايش توان رقابتي اين شركت ها بسيار مؤثر است، بدين معنا كه تنها با توسعه تكنولوژي از طريق تحقيق و توسعه مي توان به سطحي رسيد كه در بازار پرشتاب امروزي توانمندي رقابت با ديگران ايجاد شده و تداوم يابد.

ضرورت فعاليت هاي تحقيق و توسعه:

در ادامه برخی ضرورت های ایجاد واحد تحقیق و توسعه در شرکت ها بیان می گردد:

• شكاف عظيم تكنولوژي بين كشورهاي پيشرفته و كشورهاي در حال رشد -
• حجم زياد اطلاعات طبقه بندي نشده و پراكنده فراروي شركت ها -
• ضرورت استفاده مؤثر از تكنولوژي وارداتي -
• ضرورت توسعه صادرات براي مؤسسات توليدي -
• ضرورت افزايش بهره وري نيروي انساني -
• امكان استفاده از توانايي و خلاقيت كاركنان -
• جلوگيري از ضايعات و زيان هاي ناشي از آزمون و خطا -
• الزامات ايجاد واحدهاي R&D -

الزامات ایجاد واحدهای R&D:

اكنون كه ضرورت ايجاد واحد تحقيق و توسعه مشخص شد لازم است به اين موضوع پرداخته شود كه چه شرايطي بايد در هر سازماني فراهم باشد تا واحد تحقيق و توسعه بتواند شكل گرفته و حضوري موفق در پيشرفت و توسعه سازمان داشته باشد. عوامل زير به عنوان شرايط لازم براي ايجاد واحد R&D پذيرفته شده است:

در ادامه برخی ضرورت های ایجاد واحد تحقیق و توسعه در شرکت ها بیان می گردد:

• سرمايه گذاري در تحقيق و توسعه -
• سازمان دهي، سياست گذاري و مديريت صحيح -
• باور و اعتقاد مديران به تحقيق و توسعه -
• نيروي انساني متخصص، علاقه مند و با انگيزه -
• تجهيزات و مواد -
• سهولت تأمين اطلاعات مورد نياز -
• امكان جذب نيروي انساني متخصص -
• ثبات مديريت واحد تحقيق و توسعه -

همان گونه كه ملاحضه مي شود تأمين شرايط فوق در گرو علاقه و اعتقاد مديريت و برخي نيز در گرو امكانات مالي سازمان است.

مطمئناً هيچ سازماني فاقد همه شرايط و يا واجد همه آنها نيست بلكه در موقعيت هاي مختلف درجاتي از شرايط فوق را كسب مي نمايد. لذا هر سازماني با توجه به شرايطي كه در آن قرار دارد و ميزان آمادگي خود مي تواند واحد تحقيق و توسعه ايجاد نمايد. اما استراتژي تحقيق و توسعه و ميزان استفاده از امكانات بيرون از سازمان، به شرايط متغير پيرامون سازمان و درجه آمادگي خود سازمان بستگي دارد.

يكي از عوامل موفقيت سازمان ها در انجام فعاليت هاي تحقيق و توسعه اتخاذ استراتژي و سياست صحيح در اين خصوص است كه بايد بر اساس شناخت درست الزامات محيط (ميزان عدم قطعيت و تحولات پيرامون) و آمادگي (ميزان شرايط لازم) براي ايجاد واحد تحقيق و توسعه باشد. به عنوان مثال در شرايطي كه نمي توان تخمين مناسبي از روند تغييرات بازار، تكنولوژي هاي مورد استفاده و وضعيت رقبا داشت سازمان بايد استراتژي تهاجمي را در بحث تحقيقات برگزيند و از طريق آن به دنبال محصولات و بازارهاي جديد و با ثبات باشد.

مشاركت و ارتباط:

واحدهاي تحقيق و توسعه به دلايل متعددي بايد با ديگر واحدهاي مؤسسه خود و نيز ساير مراكز و مؤسسات ارتباط برقرار كند. مهم ترين اين دلايل از اين قرار است؛

در ادامه برخی ضرورت های ایجاد واحد تحقیق و توسعه در شرکت ها بیان می گردد:

• تأمين نيروي انساني متخصص مورد نياز -
• تأمين مواد و امكانات آزمايشگاهي مورد نياز -
• تأمين اطلاعات مورد نياز -
• تأمين اعتبارات مورد نياز -
• بهره گيري از تجارب ديگران -
• ارايه نتايج فعاليت ها -

• مهد کودک دیبا -